SVJETSKI DAN TURIZMA

Glavna skupština Svjetske turističke organizacije (UNWTO) je u septembru 1979. godine odlučila uvesti obilježavanje Svjetskog dana turizma u cilju doprinosa turističkog sektora u rješavanju globalnih izazova navedenih u Milenijumskim ciljevima razvoja (MDG) Ujedinjenih nacija. Kao datum obilježavanja Svjetskog dana turizma odabran je 27. Septembar kako bi se ujedno obilježila i godišnjica usvajanja Statuta Svjetske turističke organizacije (UNWTO) 27. septembra 1970. godine.

Grupa od 20 agencija Ujedinjenih nacija, pod nazivom UN Energy, čiji je zadatak promovisanje usklađenosti u oblasti energije, pokrenula je inicijativu „Održiva energija za sve“. Ova inicijativa uključuje javni i privatni sektor s ciljem da do 2030. godine osigura opšti pristup modernim energetskim uslugama, smanji globalni intenzitet energije za 40% i poveća korištenje obnovljivih izvora energije za 30%.

Kako bi podržala ovu inicijativu, Generalna skupština Ujedinjenih naroda proglasila je 2012. godinu „Međunarodnom godinom održive energije za sve“ (International Year of Sustainable Energy for All) u cilju podizanja svijesti javnosti o važnosti energetske efikasnosti obnovljivih izvora energije na lokalnom, nacionalnom, regionalnom i međunarodnom nivou.

U skladu s tim ovogodišnji slogan Svjetskog dana turizma glasi „Turizam i održiva energija: jačanje održivog razvoja“ u cilju poboljšanja energetske efikasnosti i korištenja obnovljivih izvora energije u turizmu.

Održivom razvoju danas pripada centralno mjesto u razmatranju dugoročne perspektive opstanka i napretka čovječanstva i predstavlja osnovni preduslov i krajnji cilj efikasne organizacije brojnih ljudskih aktivnosti na Zemlji, a samim tim i turizma.

Pravo sadašnje generacije na korištenje i iskorištavanje resursa i prirodne sredine ne smije ugroziti isto to pravo narednim generacijama. Isto tako priroda predstavlja vrijednost samu po sebi i bilo koji vid ekonomske aktivnosti, uključujući i turizam, ne smije narušavati bogatstvo prirodnih resursa jer neodrživost vodi ka neefikasnom privrednom razvoju. Iz ovog razloga upravljanje turizmom je dugoročan proces koji treba obezbijediti konkurentnost, ali i zaštićenost prirodnih resursa, očuvanje kulturnog identiteta i visok kvalitet života lokalnog stanvoništva, u smislu ekonomskih i socio-kulturnih aspekata.

Turizam se razvija i funkcioniše sve dok se poštuju principi održivosti. Jedan od vidova principa održivosti je sigurno korištenje obnovljive energije koja se dobija iz prirodnih procesa koji se konstantno obnavljaju: tradicionalne obnovljive energije, kao što su biomase i tzv. novih obnovljivih izvora energije, kao što su sunčeva svjetlost, energija vjetra ili geotermalne energije. Razvoj obnovljivih izvora energije važan je prije svega zbog činjenice da obnovljivi izvori energije doprinose smanjenju emisije karbon dioksida (CO2) u atmosferu, povećavaju energetsku održivost sistema i smanjuju ovisnost o uvozu energetskih sirovina s obzirom da će obnovljivi izvori energije veoma brzo postati konkurentni.

U skladu s gore navedenim, Svjetska turistička organizacija (UNWTO) u saradnji sa Programom Ujedinjenih nacija za okoliš (UNEP), Francuskom agencijom za okoliš i upravljanje energijom (ADEME), Međunarodnom asocijacijom hotelijera i restoratera i Evropskim vijećem za održivu energiju (EREC), je pokrenula projekt „Hotel Energy Solutions”, kako bi povećala energetsku efikasnost za 20% i korištenje obnovljivih izvora energije za 10% u malim i srednjim preduzećima u Evropi.

Smanjenje emisije karbon dioksida (CO2) je i politika Evropske unije. Evropska unija ima dugoročnu strategiju udvostručavanja upotrebe obnovljivih izvora energije. Taj plan sadrži niz mjera kojima bi se potakle privatne investicije u objekte za pretvaranje obnovljivih izvora energije u iskoristivu energiju od čega najvećim djelom u električnu energiju. Države Europske unije zadale su sebi cilj da povećaju udio obnovljivih izvora energije sa sadašnjih 12% na 20% cjelokupne potrošnje energije u Evropskoj uniji do 2020. godine.

Bosna i Hercegovina uprkos potencijalu obnovljivih izvora energije u dobroj mjeri zaostaje za Evropom. Prema istraživanjima domaćih i stranih stručnjaka Bosna i Hercegovina, posebno njen južni dio, ima za trećinu veći potencijal iskoristivih obnovljivih izvora energije od prosjeka Evropske unije i najveći potencijal na Balkanu. Uprkos tome u Bosni i Hercegovini nema značajnije proizvodnje energije iz obnovljivih izvora. Fosilna goriva u našoj zemlji i dalje su izvor za više od 60% proizvedene energije, od čega ogromna većina otpada na ugalj čije korištenje jako utiče na globalno zagađenje. Međutim, korištenje obnovljive enrgije kroz gradnju hidroelektrana isto tako značajno utiče na fragmentaciju riječnih ekosistema, promjenu hidrološkog režima i toka, gubitak slatkovodnih vrsta, promjene i degradaciju prirodnih procesa, kao i posljedice na lokalne zajednice poput otežanog razvoja i pogoršanja životnih uslova.

Iz ovoga razloga je potrebno da Bosna i Hercegovina uloži dalje napore na unapređenju udjela obnovljive energije u potrošnji energije u zemlji, ali i da podstiče održivi razvoj turizma putem korištenja biogoriva u transportu i korištenja solarne energije u hotelima. Oba entiteta, Federacija BiH i Republika Srpska, su uveli podsticaje, odnosno garantovane tarife, za proizvođače energije koji koriste obnovljive izvore. Međutim, navedeni podsticaji nisu usklađeni i ne postoji strateški pristup za promociju korištenja obnovljive energije.

Evidentno je da je potrebno više napora da se stvori regulatorno okruženje koje će podsticati veću upotrebu izvora obnovljive energije u svim sektorima, a posebno u turizmu. Samo provođenje i uvođenje obnovljivih izvora energije je vrlo skupo, te je potrebno  razviti okvir za privlačenje investicija u ovaj sektor.